Burun Kemiği Eğriliği (Septum Deviasyonu) Nedir?
Burun içindeki iki hava yolu tünelini orta hatta ayıran ve ön tarafında kıkırdak, arka tarafında ise ince bir kemik içeren anatomik yapıya septum denir. Farklı nedenlerle bu yapı orta hattın sağına veya soluna ya da her iki yöne doğru eğri olabilir ve bu şekil bozukluğuna burun kemiği eğriliği (septum deviasyonu) denir.
Septum Deviasyonu Neden Önemlidir?
Septum deviasyonu veya burun kemiği eğriliği tek veya çift taraflı olarak burundan solunumu engelleyerek fiziksel performansı düşürür, üst solunum yolu sağlığını bozar, uyku ve yaşam kalitesini azaltır. Burundan alınan havanın dinamiği bozulduğu için burun mukozasında kurumaya ve burun kanamalarına neden olabilir, burun içine açılan sinüsleri tıkayabilir ve tekrarlayan sinüzit ataklarına neden olabilir.
Öte yandan septum deviasyonu burnun dış görünümünü de bozarak estetik sorunların yanı sıra sağlık sorunlarına da neden olabilir.
Septum Deviasyonunun Nedenleri Nelerdir?
Septum deviasyonunun nedeni genellikle belirlenemez. Yüz kemiklerinin doğuştan deformasyonu şeklinde olabileceği gibi normal doğum sırasında buruna gelen travma sonucu da deviasyon gelişebilir. Genellikle şunlardan kaynaklanır
- Bebeklik ve çocukluk dönemi,
- Spor yapmak,
- Oyun parkında oynarken,
- Burun bölgesinde trafik kazası gibi travmalar septum deviasyonuna neden olabilir. Çoğu zaman hastalar belirli bir travma öyküsü hatırlamazlar.
Sapma Belirtileri Nelerdir?
- Tek taraflı veya iki taraflı olarak burundan nefes almada zorluk,
- Sık burun kanaması,
- Sık sinüzit atakları,
- Baş ağrısı
- Burun akıntısı
- Geceleri ağız açık uyumak ve buna bağlı olarak ağız ve boğazda kuruluk,
- Bebekler ve çocuklar uyurken burunlarından yüksek sesle nefes alırlar,
- Burunlarından daha rahat nefes aldıkları için bir tarafa yatmayı tercih eden kişilerde de sapmadan şüphelenilmelidir.
Hafif burun kemiği eğriliği olan kişilerde normal şartlarda önemli bir solunum sıkıntısı olmazken, en ufak bir soğuk algınlığı veya üst solunum yolu enfeksiyonunda burun mukozası şişer ve hemen solunum güçlüğü başlar. Enfeksiyon geçtiğinde nefes alma sorunu da geçer.
Septum deviasyonu olmayan normal burunlar ise her iki burun deliğinden aynı anda aynı rahatlıkta nefes alamazlar. Bir süre burnun bir tarafından daha rahat nefes alınırken, bir süre sonra diğer taraftan daha rahat nefes alınmaya başlanır. Bu durum gün içinde sürekli değişir ve tamamen fizyolojiktir, deviasyon ile karıştırılmamalıdır.
Alerjik nedenlerle burun mukozasının şişmesine bağlı olarak görülen solunum problemleri deviasyon ile karıştırılmamalıdır. Bazen hem deviasyon hem de alerji birlikte bulunabilir. Bu gibi durumlarda her iki neden de ayrı ayrı tedavi edilmelidir.
Septum Deviasyonu Nasıl Teşhis Edilir?
Deviasyon, burun içinin çıplak gözle ve fiberoptik kamera sistemleri ile incelenmesi ile teşhis edilir. Paranazal Sinüs Tomografisi olarak bilinen bilgisayarlı tomografi ise hem burun içi yapıları hem de burun çevresindeki sinüslerin durumunu göstermesi açısından son derece faydalı bir tanı aracıdır. Gözle muayene ile tespit edilemeyen patolojik durumlar bu sayede daha kolay tanınmakta ve operasyon planı daha doğru yapılmaktadır.
Her Septum Deviasyonu Ameliyat Edilmeli mi?
Günlük yaşam kalitesini bozmayan ve sağlık sorunlarına yol açmayan hafif septum deviasyonları cerrahi tedavi gerektirmez. Ancak daha önce bahsedilen şikayetler tıbbi tedavilere rağmen geçmiyorsa ameliyat düşünülmelidir.
Septum Deviasyonu Ameliyatının Yaşı Kaçtır?
Burun ve orta yüz kemiklerinin büyüme ve gelişme süreci erkeklerde 18-20, kadınlarda ise 16-18 yaşlarına kadar devam eder. Bu yaşlardan önce burundaki büyüme merkezlerine yapılacak cerrahi müdahalelerin burnun büyüme ve gelişimini olumsuz etkileme riski vardır ve bu nedenle çok zorunlu olmadıkça bu yaşlardan önce ameliyat önerilmez.
Öte yandan, acil burun müdahalesi gerektiren bazı durumlar vardır. Bunlar kanserler, septumda apse veya kan toplanması (hematom), şiddetli burun travması (trafik kazası, yüksekten düşme vb.), yarık dudak deformitesi veya burundaki deformitenin kötüleşmesidir.
Burun Kemiği Eğriliği (Septum Deviasyonu) Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Septum Deviasyonu ameliyatı mutlaka tam teşekküllü bir ameliyathane ortamında yapılmalıdır. Öncesinde kan sulandırıcı ilaç ve gıda kullanımı kesilmeli ve gerekli kan tahlilleri yapılmalıdır. Ameliyat, septum deviasyonunun derecesine ve yapılacak cerrahi işlemin büyüklüğüne göre damardan sedasyon ve lokal anestezi veya genel anestezi altında yapılır.
Mevcut deviasyonu ortadan kaldırmak için eğrilik olan kıkırdakların bir kısmı çıkarılır ve burnu destekleyen kıkırdaklar düzeltilerek orta hatta getirilir. Deviasyon cerrahisi standart bir ameliyat değildir, mevcut anatomik deformasyonun durumuna göre çok sınırlı bir müdahale olabileceği gibi, tüm burun kıkırdak ve kemik yapılarının düzeltildiği kapsamlı bir cerrahi işlem de olabilir.
Ameliyatı gerçekleştirecek olan cerrah ameliyat öncesi görüşmelerde deviasyonun boyutunu ve tedavi planını belirler ve hastayı bilgilendirir. Bazen deviasyonun düzeltilmesinin yanı sıra burun etlerindeki büyümelerin (konka hipertrofisi) küçültülmesi ve sinüslerin burun içine açılan ağızlarının genişletilmesi gibi sinüslere yönelik ek işlemler de yapılır.
Septum Deviasyonu ve Estetik Cerrahi Birlikte mi Yapılmalı?
Deviasyonun giderilmesinin yanı sıra burnun dış görünümünün estetik olarak da değiştirilmesi gerekiyorsa, deviasyon ve estetik cerrahinin aynı seansta yapılması en doğrusudur. Çünkü deviasyon ameliyatı sırasında çıkarılan kıkırdak dokular burnun şekillendirilmesinde kullanılan en önemli doğal destek yapılarıdır.
Daha önce deviasyon ameliyatı geçirmiş kişilerde estetik burun ameliyatı daha zor olabilir çünkü destek için kullanılacak kıkırdaklar atılmış olabilir. Kulak, kaburga gibi vücudun başka bölgelerinden kıkırdak almak ya da destek için bazı sentetik malzemeler kullanmak gerekebilir.
Burun Kemiği Eğriliği (Septum Deviasyonu) Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci
Deviasyon cerrahisinde uygulanan anestezi ve yapılan cerrahi işlemin boyutuna göre hasta ameliyattan sonra aynı gün evine gidebileceği gibi ameliyat gününün gecesini hastanede geçirebilir. Ameliyat sonrası burundan kan sızıntısını azaltmak için yarı oturur pozisyonda yatmak çok önemlidir.
Aynı nedenle aşırı ıkınmaktan, öne eğilmekten, ağır şeyler taşımaktan, konuşmaktan ve yürümekten kaçınılmalıdır. Ameliyat sonrası dönemde sakin kalmak, heyecanlanmamak, soğuk uygulamak, yeterli sıvı ve gıda almak çok önemlidir.
Genellikle ameliyattan sonraki ilk hafta içinde kişi yavaş yavaş günlük hayatına döner. Yapılan ek işlemlere bağlı olarak burunda ameliyata bağlı şişlik ve kabuk oluşumu gibi faktörlerin düzeltilmesi ortalama 6 haftayı bulabilir.
